ส่งงานงวดช้า ค่าปรับหักตอนไหน? และถ้าค่าปรับเกิน 10% จะเกิดอะไรขึ้น

คำถามที่ผู้รับเหมาเจอบ่อยคือ "ส่งงานงวดกลาง ๆ ช้า หน่วยงานจะหักค่าปรับเลย หรือรอหักตอนงวดสุดท้าย?" และอีกคำถามที่ตามมาคือ "ค่าปรับสะสมเกิน 10% แล้วจะเป็นอะไรไหม?" บทความนี้สรุปให้เข้าใจในภาษาง่าย ๆ

ค่าปรับนับอย่างไร

สัญญาจ้างก่อสร้างภาครัฐกำหนด ค่าปรับเป็นรายวัน นับตั้งแต่วันถัดจากวันครบกำหนดตามสัญญา จนถึงวันที่ผู้รับเหมาส่งมอบงานจริง อัตราค่าปรับต่อวันเขียนไว้ในสัญญาแต่ละฉบับ (คำนวณจากวงเงินตามหลักเกณฑ์ในระเบียบพัสดุ)

ตัวอย่างง่าย ๆ ถ้าสัญญากำหนดค่าปรับวันละ 3,000 บาท แล้วส่งงานช้า 20 วัน ค่าปรับคือ 60,000 บาท

หักงวดไหน: หักงวดที่ส่งช้าได้เลย

กรณีที่สัญญาแบ่งจ่ายหลายงวด แล้วงวดใดงวดหนึ่งส่งมอบเลยกำหนด แนวปฏิบัติที่หน่วยงานส่วนใหญ่ใช้คือ คำนวณค่าปรับถึงวันที่ส่งงวดนั้นจริง แล้วหักจากเงินงวดนั้นทันที ไม่ต้องรอไปหักรวมตอนงวดสุดท้าย

เหตุผลก็เข้าใจได้ ถ้าหน่วยงานจ่ายเงินเต็มทุกงวดแล้วผู้รับเหมาทิ้งงานกลางทาง เงินงวดที่เหลืออาจไม่พอหักค่าปรับ ทางราชการจะเสียหาย

สิ่งที่ผู้รับเหมาควรเตรียมใจคือ กระแสเงินสดงวดนั้นจะหายไปเท่ากับค่าปรับ ต้องวางแผนจ่ายค่าวัสดุและค่าแรงล่วงหน้าให้พอ

เส้นแดง 10%: เมื่อค่าปรับเกินร้อยละ 10 ของวงเงินสัญญา

เมื่อค่าปรับสะสมเกิน 10% ของวงเงินสัญญา ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ข้อ 183 ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ พิจารณาบอกเลิกสัญญา

แต่ไม่ได้แปลว่าต้องบอกเลิกทันทีทุกกรณี

• หน่วยงานจะ มีหนังสือแจ้งผู้รับเหมาก่อน (แนวปฏิบัติตามหนังสือกรมบัญชีกลาง ว 83 ลงวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2562) ถ้าไม่ตอบหรือตอบแบบมีเงื่อนไข หน่วยงานจะบอกเลิกสัญญา
• ถ้าผู้รับเหมา ยินยอมเสียค่าปรับโดยไม่มีเงื่อนไข (ทำเป็นหนังสือภายในกำหนด) หัวหน้าหน่วยงานอาจพิจารณา ผ่อนปรน ไม่บอกเลิกสัญญาได้เท่าที่จำเป็น
• หนังสือยินยอมไม่ได้บังคับให้หน่วยงานต้องผ่อนปรน เป็นเพียงเงื่อนไขที่เปิดให้ใช้ดุลพินิจ หน่วยงานยังดูว่างานจะเสร็จได้จริงหรือไม่ประกอบด้วย

ทำไมปี 2569 เรื่องนี้หนักกว่าเดิม

ตั้งแต่ 10 กรกฎาคม 2569 ระเบียบพัสดุ (ฉบับที่ 3) กำหนดระบบ คะแนนความเสียหาย สำหรับงานก่อสร้างบางประเภท

• ค่าปรับเกิน 10% = 30 คะแนน = ห้ามยื่นงานรัฐ 90 วัน
• ถูกบอกเลิกสัญญา = 60 คะแนน = ห้ามยื่นงานรัฐ 180 วัน

(อ่านรายละเอียดได้ในบทความ "ระเบียบพัสดุฉบับที่ 3 ปี 2569" บนเว็บไซต์นี้)

ค่าปรับจึงไม่ใช่แค่เรื่องเงินอีกต่อไป แต่กระทบโอกาสรับงานในอนาคตด้วย

ผู้รับเหมาลดความเสี่ยงได้อย่างไร

1. รู้ตัวเร็ว แจ้งเร็ว ถ้ามีเหตุที่ไม่ใช่ความผิดของผู้รับเหมา เช่น ฝนตกหนักผิดปกติ หน่วยงานส่งมอบพื้นที่ช้า หรือแก้แบบ ให้ทำหนังสือแจ้งภายในเวลาที่ระเบียบกำหนด เพื่อขอ งดหรือลดค่าปรับ หรือขยายเวลา
2. เก็บหลักฐานทุกวัน สมุดบันทึกหน้างาน รูปถ่ายมีวันที่ หนังสือโต้ตอบ ใช้ประกอบคำขอได้ทันที
3. ติดตามแผนเทียบผลงานจริงทุกสัปดาห์ ถ้าเริ่มล่าช้า ต้องเพิ่มคนหรือเครื่องจักรก่อนจะสายเกินแก้
4. อย่าส่งงานงวดที่ยังไม่พร้อม งานที่กรรมการตรวจรับไม่ผ่านต้องแก้แล้วส่งใหม่ วันที่ผ่านไประหว่างนั้นก็ยังนับค่าปรับ

สรุปสั้น ๆ

• ค่าปรับนับรายวัน จนถึงวันที่ส่งมอบจริง
• ส่งงวดไหนช้า หักค่าปรับจากงวดนั้นได้เลย
• ค่าปรับเกิน 10% → หน่วยงานพิจารณาบอกเลิกสัญญาตามข้อ 183 เว้นแต่จะผ่อนปรนเมื่อผู้รับเหมายินยอมเสียค่าปรับ
• ปี 2569 ค่าปรับเกิน 10% ยังทำให้ถูกตัดคะแนนและห้ามยื่นงานรัฐชั่วคราว

---

แหล่งอ้างอิง: พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 · ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 (ข้อ 183) และฉบับที่ 3 พ.ศ. 2569

บทความนี้สรุปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะ กรณีจริงให้ยึดตามสัญญาและหารือเจ้าหน้าที่พัสดุของหน่วยงาน