Factor F คืออะไร? อธิบายแบบเข้าใจง่าย จากต้นทุนงานก่อสร้างสู่ราคากลาง (ตาราง ว 481 ปี 2569)

เวลาหน่วยงานรัฐจะจ้างก่อสร้าง ต้องมี "ราคากลาง" ไว้เป็นเพดานว่างานนี้ควรใช้เงินประมาณเท่าไร คนที่เคยเห็นแบบ ปร.4 และ ปร.5 จะเห็นตัวเลขหนึ่งที่ชื่อว่า Factor F อยู่เสมอ บทความนี้จะอธิบายว่ามันคืออะไร มาจากไหน และคำนวณอย่างไร แบบไม่ต้องเป็นนักบัญชีก็เข้าใจได้

Factor F คือ "ตัวคูณ" จากต้นทุนไปเป็นราคาขาย

ลองนึกถึงร้านอาหาร ต้นทุนวัตถุดิบจานละ 40 บาท แต่ขายจานละ 60 บาท ส่วนต่าง 20 บาทคือค่าเช่าร้าน ค่าไฟ กำไร และภาษี

งานก่อสร้างก็เหมือนกัน

• ค่างานต้นทุน = ค่าวัสดุ + ค่าแรง ที่ถอดจากแบบ (ปร.4)
• ราคากลาง = ค่างานต้นทุน × Factor F

Factor F จึงเป็นตัวคูณที่รวมค่าใช้จ่ายที่ผู้รับเหมาต้องจ่ายจริงแต่ไม่ได้อยู่ในรายการวัสดุ-ค่าแรง ได้แก่

• ค่าอำนวยการ เช่น เงินเดือนวิศวกรและโฟร์แมน ค่าสำนักงาน ค่าประกันภัย ค่าธรรมเนียมหนังสือค้ำประกัน
• ดอกเบี้ยเงินกู้ ผู้รับเหมาต้องสำรองเงินจ่ายค่าของและค่าแรงก่อน แล้วค่อยเบิกเงินงวดทีหลัง
• กำไร
• ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%

ทำไมงานใหญ่ Factor F ถึงต่ำกว่างานเล็ก

ตาราง Factor F จะไล่ตามขนาดของค่างานต้นทุน ยิ่งงานใหญ่ ตัวคูณยิ่งลดลง เพราะค่าใช้จ่ายบางอย่างคงที่ เช่น ค่าเปิดหน้างาน ค่าวิศวกรคุมงาน งานเล็กต้องแบกค่าใช้จ่ายส่วนนี้ด้วยยอดเงินน้อย สัดส่วนจึงสูงกว่างานใหญ่

ตาราง Factor F ขึ้นกับอะไรบ้าง

ตารางปัจจุบันคือ หนังสือกรมบัญชีกลาง ที่ กค 0433.2/ว 481 ลงวันที่ 26 มิถุนายน 2569 ซึ่งกำหนด อัตราดอกเบี้ยเงินกู้ร้อยละ 6 ต่อปี การเลือกตารางให้ถูกต้องดู 3 อย่าง

1. ประเภทงาน มี 4 ประเภท คือ งานอาคาร งานทาง งานสะพานและท่อเหลี่ยม และงานชลประทาน
2. เงินค่าจ้างล่วงหน้า ที่ระบุใน TOR มี 0%, 5%, 10% หรือ 15% ถ้าผู้รับเหมาได้เงินล่วงหน้ามาก ภาระดอกเบี้ยก็น้อยลง Factor F จึงต่ำลง
3. เงินประกันผลงานหัก มี 0%, 5% หรือ 10% ถ้าหน่วยงานหักเงินประกันไว้ ผู้รับเหมาได้เงินช้าลง Factor F จึงสูงขึ้น

4 ประเภทงาน × 12 เงื่อนไข จึงมีตารางให้เลือกหลายแบบ อ่านเงื่อนไขในร่างสัญญาก่อนเลือกตารางทุกครั้ง นี่คือจุดที่ผิดบ่อยที่สุด

นอกจากนี้ ถ้าผู้รับจ้าง ไม่ได้จด VAT ระบบราคากลางกำหนดให้ใช้ Factor F ที่ไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ให้ตรวจตามหลักเกณฑ์ที่หน่วยงานใช้

ค่างานไม่ตรงกับตัวเลขในตาราง ทำอย่างไร

ตารางให้ค่าเป็นช่วง เช่น ค่างานต้นทุน 5 ล้าน กับ 10 ล้าน ถ้างานเราอยู่ระหว่างกลาง ต้อง เทียบบัญญัติไตรยางศ์ (Interpolation) คือหาค่าระหว่างกลางแบบเส้นตรง

สูตร Factor F = F₁ − (F₁ − F₂) × (ค่างานจริง − ค่างาน₁) ÷ (ค่างาน₂ − ค่างาน₁)

F₁ = Factor F ของแถวที่ค่างานต่ำกว่า · F₂ = Factor F ของแถวที่ค่างานสูงกว่า

ตัวอย่างคำนวณ (ตัวเลขสมมติเพื่ออธิบายวิธี)

สมมติตารางบอกว่า

งานของเรามีค่างานต้นทุน 6,500,000 บาท

1. ส่วนต่างของค่างานในตาราง = 10,000,000 − 5,000,000 = 5,000,000
2. งานเราเกินแถวล่างมา = 6,500,000 − 5,000,000 = 1,500,000
3. Factor F ต่างกัน = 1.2500 − 1.2300 = 0.0200
4. Factor F ลดลง = 0.0200 × 1,500,000 ÷ 5,000,000 = 0.0060
5. Factor F ของงานเรา = 1.2500 − 0.0060 = 1.2440

ราคากลาง = 6,500,000 × 1.2440 = 8,086,000 บาท

หมายเหตุ: ตัวเลขในตารางนี้สมมติขึ้นเพื่อให้เห็นวิธีคิดเท่านั้น ใช้งานจริงต้องเปิดตาราง ว 481 ฉบับเต็มตามประเภทงานและเงื่อนไขสัญญา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• เลือกตารางผิดเงื่อนไข เช่น TOR ให้เงินล่วงหน้า 15% แต่ไปใช้ตาราง 0%
• ใช้ตารางเก่า ดอกเบี้ยเปลี่ยนเมื่อไร ตาราง Factor F ก็เปลี่ยน งานที่คิดราคากลางหลังวันที่ประกาศต้องใช้ตารางใหม่
• คูณ Factor F กับรายการที่ไม่ควรคูณ ค่าครุภัณฑ์และค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนด (เช่น ค่าทดสอบบางประเภท) คิดแยกตามหลักเกณฑ์ ไม่ใช่โยนทุกอย่างเข้า Factor F
• ปัดทศนิยมไม่ตรงหลักเกณฑ์ ทำให้ราคากลางคลาดไปหลักพันหลักหมื่น

ผู้รับเหมาได้ประโยชน์อะไรจากการเข้าใจ Factor F

ราคากลางคือเพดาน ส่วนราคาที่ชนะคือราคาที่ผู้รับเหมาเสนอจริง ถ้าเข้าใจว่าในราคากลางมีกำไร ดอกเบี้ย และค่าอำนวยการอยู่เท่าไร ก็จะรู้ว่า ลดราคาได้ถึงตรงไหนโดยไม่ขาดทุน และควรใช้เงินล่วงหน้าหรือไม่ เพื่อลดภาระดอกเบี้ย

ที่ PCJ เราคำนวณย้อนจากราคาที่เสนอทุกครั้ง ว่าเมื่อหักภาษีและค่าอำนวยการแล้ว ค่าวัสดุและค่าแรงจริงยังพอทำงานให้ได้มาตรฐานตามแบบหรือไม่ ก่อนตัดสินใจยื่นซอง

---

แหล่งอ้างอิง: หนังสือกรมบัญชีกลาง ด่วนที่สุด ที่ กค 0433.2/ว 481 ลงวันที่ 26 มิถุนายน 2569 เรื่อง การประกาศอัตราดอกเบี้ยเงินกู้สำหรับใช้เป็นเกณฑ์ในการคำนวณราคากลางงานก่อสร้างพร้อมตาราง Factor F และหลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้าง ฉบับปี พ.ศ. 2569 (ราชกิจจานุเบกษา 8 มิถุนายน 2569)