แก้แบบกลางทาง งานเพิ่ม-งานลด ใครสั่งได้? แก้ไขสัญญาตามมาตรา 97 ให้ถูกขั้นตอน (รวมกรณี อปท.)

ในงานก่อสร้างภาครัฐ การเปลี่ยนแปลงงานเป็นเรื่องปกติ แต่ การเปลี่ยนแปลงที่ไม่ผ่านการแก้ไขสัญญา คือต้นเหตุของปัญหาใหญ่ที่สุดในตอนตรวจรับและตอนเบิกเงิน

หลักใหญ่: มาตรา 97 พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560

สัญญาที่ลงนามแล้ว จะแก้ไขไม่ได้ เว้นแต่

• เป็นการแก้ไขตามความจำเป็นที่ไม่ทำให้หน่วยงานเสียประโยชน์ หรือเป็นการแก้ไขเพื่อประโยชน์ของหน่วยงาน
• งานจ้างก่อสร้างที่ต้องแก้ไขเปลี่ยนแปลงแบบ เพิ่มหรือลดงาน ต้องทำตามขั้นตอนและ ได้รับอนุมัติจากผู้มีอำนาจ ก่อน

ประเด็นที่ผู้รับเหมาต้องจำ:

1. ผู้ควบคุมงานหรือกรรมการตรวจรับ ไม่มีอำนาจแก้สัญญาเอง มีหน้าที่เสนอความเห็นให้หัวหน้าหน่วยงานพิจารณา
2. ต้องอนุมัติก่อนลงมือทำ งานที่ทำไปก่อนโดยไม่มีหนังสืออนุมัติ เสี่ยงเบิกเงินไม่ได้
3. การแก้ไขรายละเอียดของเนื้องาน ต้องทำก่อนตรวจรับงานงวดสุดท้าย หลังตรวจรับงวดสุดท้ายแล้วแก้เนื้องานไม่ได้ (แนวตอบข้อหารือของคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างฯ)

ปัญหาหน้างานที่พบบ่อย

1. ผู้ควบคุมงานสั่งเพิ่มงานด้วยวาจา

ปัญหา: ทำไปแล้ว ไม่มีเอกสาร เบิกเงินไม่ได้ ทางที่ถูก: ขอให้ผู้ควบคุมงานบันทึกความเห็นเสนอผู้มีอำนาจ รอหนังสืออนุมัติการแก้ไขสัญญาก่อน ระหว่างรอให้ทำหนังสือสงวนสิทธิ์ไว้

2. กรรมการตรวจรับสั่งให้แก้งานนอกเหนือแบบ

ปัญหา: งานไม่อยู่ในสัญญา แต่กรรมการไม่ตรวจรับถ้าไม่ทำ ทางที่ถูก: ทำหนังสือแจ้งว่ารายการนี้อยู่นอกแบบ ขอให้หน่วยงานพิจารณาแก้ไขสัญญา และ ยื่นหนังสือสงวนสิทธิ์ภายใน 15 วัน ไม่ให้วันที่เสียไปถูกนับเป็นความล่าช้าของผู้รับเหมา

3. ผู้รับเหมาอยากเปลี่ยนวัสดุ/ตำแหน่งงานเอง

ปัญหา: คิดว่าดีกว่าเดิม จึงทำไปเลย ทางที่ถูก: แม้จะดีกว่า ก็เป็นการแก้ไขเนื้องาน ต้องเสนอขอแก้ไขสัญญาก่อนเสมอ

4. อปท. แก้แบบ ต้องเข้าสภาหรือไม่

งานเพิ่ม-ลดที่ ไม่ทำให้วงเงินตามสัญญาเพิ่มขึ้น ผู้บริหารท้องถิ่นอนุมัติได้ตามอำนาจ ส่วนกรณีที่ต้องใช้เงินเพิ่มหรือกระทบงบประมาณ ต้องดูระเบียบงบประมาณของท้องถิ่นประกอบ ไม่ว่ากรณีไหน ต้องเสร็จก่อนตรวจรับงานงวดสุดท้าย

5. หน่วยงานแก้สัญญาฝ่ายเดียว

ถ้าผู้รับเหมาไม่ยินยอม หัวหน้าหน่วยงานแก้ไขได้ในกรณีที่จำเป็นตามกฎหมาย ผู้รับเหมาที่เห็นว่าไม่เป็นธรรมมีสิทธิ์เรียกร้องค่าเสียหายตามช่องทางกฎหมาย

ราคางานเพิ่ม-ลดคิดอย่างไร

• รายการที่มีในสัญญา ใช้ ราคาต่อหน่วยตามสัญญา
• รายการใหม่ ตกลงราคากันโดยอ้างอิงหลักเกณฑ์ราคากลาง
• ถ้างานเพิ่มกระทบเวลา ต้องตกลงเรื่อง ขยายเวลา ไปพร้อมกันในการแก้ไขสัญญาครั้งเดียว

เช็กลิสต์ก่อนทำงานที่เปลี่ยนจากแบบ

• มีหนังสืออนุมัติแก้ไขสัญญาจากผู้มีอำนาจ
• ระบุรายการ ปริมาณ ราคา ที่เพิ่ม-ลด
• ระบุผลต่อระยะเวลา (ถ้ามี)
• แบบที่แก้ไขลงนามแล้ว
• ทำก่อนตรวจรับงวดสุดท้าย

ที่ พีซีเจ เอ็นจิเนียริ่ง ทุกคำสั่งเปลี่ยนแปลงงานต้องมีเอกสารก่อนลงมือ เราช่วยหน่วยงานจัดทำตารางเปรียบเทียบงานเพิ่ม-ลดและราคาต่อหน่วยตามสัญญา ทำให้ผู้มีอำนาจพิจารณาได้เร็วและตรวจสอบย้อนหลังได้

---

แหล่งอ้างอิง: พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 97 · ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 · แนวตอบข้อหารือของคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ

สรุปหลักการทั่วไป ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับกรณีเฉพาะ