งบประมาณ · 13 พฤศจิกายน 2569
ราคากลางงานก่อสร้างภาครัฐ อ่านแบบ ปร.4 ปร.5 ปร.6 ให้เป็นใน 10 นาที
ทุกโครงการก่อสร้างของรัฐต้องมีราคากลาง และเอกสารที่ใช้คำนวณมีชื่อเรียกเฉพาะ ปร.4 ปร.5 ปร.6 บทความนี้อธิบายว่าแต่ละแบบมีไว้ทำอะไร ตัวเลขไหลจากแบบหนึ่งไปอีกแบบอย่างไร และผู้รับเหมาควรอ่านตรงไหน
คนที่เพิ่งเริ่มทำงานกับหน่วยงานรัฐมักงงกับคำว่า "ปร.4 ปร.5" ทั้งที่จริงแล้วมันคือ ใบคำนวณราคา ที่ใช้รูปแบบเดียวกันทั้งประเทศ ถ้าเข้าใจลำดับของเอกสาร จะอ่านราคากลางของงานไหนก็ได้
ราคากลางคืออะไร
ราคากลางคือ ราคาอ้างอิง ที่หน่วยงานคำนวณไว้ก่อนประกาศจ้าง เพื่อดูว่างานนี้ควรใช้เงินเท่าไร ใช้เทียบกับราคาที่ผู้รับเหมาเสนอ และต้องเปิดเผยให้ประชาชนตรวจสอบได้
ราคากลางคำนวณตาม หลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง ซึ่งฉบับปัจจุบันคือฉบับปี พ.ศ. 2569 (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 8 มิถุนายน 2569)
ลำดับเอกสาร: ปร.4 → ปร.5 → ปร.6
ปร.4 แบบแสดงรายการ ปริมาณ และราคา
เป็นหัวใจของราคากลาง คือ ตารางถอดแบบ ทีละรายการ
| รายการ | จำนวน | หน่วย | ราคาวัสดุ/หน่วย | ค่าแรง/หน่วย | รวม |
|---|---|---|---|---|---|
| คอนกรีตโครงสร้าง | 29 | ลบ.ม. | … | … | … |
| เหล็กเสริม DB12 | 0.58 | ตัน | … | … | … |
- จำนวน มาจากการถอดแบบก่อสร้าง
- ราคาวัสดุ ใช้ราคาจากพาณิชย์จังหวัดเป็นหลัก ถ้าไม่มีจึงสืบราคาท้องตลาด
- ค่าแรง ใช้บัญชีค่าแรงงานของกรมบัญชีกลาง (ฉบับปี 2569 คือหนังสือ ว 480)
ผลรวมของ ปร.4 เรียกว่า ค่างานต้นทุน
ปร.5 แบบสรุปค่าก่อสร้าง
นำค่างานต้นทุนจาก ปร.4 มาคูณ Factor F (ตาราง ว 481 ดอกเบี้ย 6%) เพื่อรวมค่าอำนวยการ ดอกเบี้ย กำไร และภาษีมูลค่าเพิ่ม แล้วบวกส่วนที่ไม่คูณ Factor F (เช่น ค่าครุภัณฑ์ หรือค่าใช้จ่ายพิเศษตามข้อกำหนด) ได้เป็น ราคากลางของงานนั้น
ปร.6 แบบสรุปผลการคำนวณราคากลางโครงการ
ใช้เมื่อโครงการมี หลายประเภทงาน เช่น อาคาร + ถนนภายใน + รั้ว แต่ละประเภทใช้ Factor F คนละตาราง จึงต้องทำ ปร.4/ปร.5 แยกกัน แล้วมารวมใน ปร.6 เป็นราคากลางทั้งโครงการ
ผู้รับเหมาควรอ่านตรงไหน
- ปริมาณงานใน ปร.4 เทียบกับแบบ ถ้าปริมาณในราคากลางน้อยกว่าที่ต้องทำจริง ราคาที่เสนอตามราคากลางอาจไม่พอ
- Factor F ที่ใช้ ตรงกับเงื่อนไขเงินล่วงหน้าและเงินประกันผลงานใน TOR หรือไม่
- รายการที่ไม่คูณ Factor F ต้องบวกแยก อย่าลืมคิดเข้าไปในราคาเสนอ
- ใบแจ้งปริมาณงานและราคา (BOQ) ที่ผู้รับเหมาต้องยื่น มักใช้โครงเดียวกับ ปร.4 การเรียงหมวดให้ตรงกันช่วยให้กรรมการตรวจง่าย
ตัวอย่างไหลของตัวเลข (ตัวเลขสมมติ)
| ขั้น | ตัวเลข |
|---|---|
| ค่างานต้นทุน (ปร.4) | 2,000,000 บาท |
| Factor F (จากตาราง) | × 1.27 |
| ราคากลางงานอาคาร (ปร.5) | 2,540,000 บาท |
| ค่าครุภัณฑ์ (ไม่คูณ F) | + 60,000 บาท |
| ราคากลางทั้งโครงการ (ปร.6) | 2,600,000 บาท |
ที่ PCJ ทำอย่างไร
ก่อนยื่นซองทุกงาน ทีมของเราถอดแบบเองอีกรอบ แล้วเทียบกับ ปร.4 ของหน่วยงานทีละหมวด ถ้าพบว่าปริมาณหรือรายการไม่ตรงกับแบบ เราจะสอบถามหน่วยงานในช่วงประกาศร่าง TOR เพื่อให้ราคากลางและแบบตรงกันตั้งแต่ต้น ซึ่งลดปัญหางานเพิ่ม-ลดภายหลัง
แหล่งอ้างอิง: หลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดราคากลางงานก่อสร้าง ฉบับปี พ.ศ. 2569 · หนังสือกรมบัญชีกลาง ว 480 (บัญชีค่าแรงงาน) และ ว 481 (ตาราง Factor F) ลงวันที่ 26 มิถุนายน 2569
ตัวเลขในตัวอย่างสมมติขึ้นเพื่ออธิบายวิธีคิด การคำนวณจริงให้ยึดหลักเกณฑ์และตารางฉบับล่าสุด